Sommige bijeenkomsten eindigen een beetje rommelig. Mensen schuiven hun stoel naar achteren en verdwijnen weer naar hun volgende afspraak. Dat is jammer, want juist het laatste rondje kan veel opleveren. Met een goede check-out laat je iedereen kort uitspreken wat hij of zij meeneemt uit het gesprek.

Het woord check-out komt uit de wereld van hotels en vliegvelden. Daar betekent het letterlijk dat je je verblijf afrondt en laat weten dat je vertrekt. In groepen zorgt een check-out voor een gevoel van afronding en helpt het om het gesprek niet zomaar te laten uitdoven. Het is geen vervanging van een inhoudelijke afsluiting, maar een korte laatste ronde waarin iedereen nog even wat kan zeggen.

Check in of check out?

Een check-in en een check-out lijken op elkaar: je stelt een korte vraag waarop iedereen even reageert. Een check-in gebruik je aan het begin van een bijeenkomst om mensen te laten landen en elkaar even te horen. Dat helpt om te verbinden voordat het echte werk begint. Check-invragen kunnen overal over gaan, omdat ze vooral helpen om mensen te laten landen en hun stem te laten horen. In een eerdere blog deelde ik deze lijst met 40 check-invragen.

Een check-out doe je juist aan het einde. Check-outvragen gaan altijd over de sessie zelf, omdat je daarmee samen terugkijkt op wat het gesprek heeft opgeleverd. Ze zijn dan ook wat minder gevarieerd. Dit zijn 21 voorbeelden van check-outs, gesorteerd op soort bijeenkomst:

Na een gewone vergadering

1. Wat was voor jou een nuttig moment?

2. Wat ga jij straks als eerste oppakken?

3. Wat weet je nu, dat je voor deze bijeenkomst niet wist?

4. Wat zou jij in één zin in het verslag zetten als samenvatting?

5. Als iemand je straks vraagt hoe de vergadering ging, wat zeg je dan?

   
   

Na een besluit

6. Wat geeft je vertrouwen in de keuze die we hebben gemaakt?

7. Wat maakt dit besluit voor jou logisch?

8. Op welk moment raakte je overtuigd dat dit de juiste keuze is? Of, als het besluit moeizaam tot stand kwam en mensen consessies moesten doen: wanneer besefte je dat je deze uitkomst kan accepteren?

9. Met welk gevoel ga je verder na dit besluit?

10. Hoe zou je dit besluit aan de buurvrouw uitleggen?

Na een brainstorm

11. Wanneer merkte je dat de ideeën echt begonnen te stromen?

12. Op welk moment was je verrast?

13. Wat heb je gewaardeerd in je collega's tijdens de sessie?

Na een strategiesessie

14. Welke gedachte wil je vasthouden richting de toekomst?

15. Wat geeft jou energie in wat we hebben besproken?

16. Met welk woord zou je deze sessie omschrijven naar collega's die er niet bij waren?

Na een intens gesprek

17. Welk moment uit dit gesprek blijft nog even bij je hangen?

18. Met welk gevoel ga je hier weg?

19. Is er een moment in dit gesprek geweest waardoor je anders bent gaan kijken?

Na een evaluatie

20. Wat heeft dit gesprek je opgeleverd?

21. Met welk gevoel kijk je terug op deze evaluatie?

Extra tips voor check-outvragen

Tip uit de praktijk: zorg ervoor dat de vraag die je stelt niet het hele gesprek weer opengooit. Vraag dus liever 'Wat neem je mee uit deze brainstorm?' dan 'Welk idee verdient volgens jou extra aandacht?'. Die tweede vraag start namelijk meteen weer een nieuwe discussie, terwijl een check-out juist bedoeld is om het gesprek af te ronden.

Nog een tip: vraag liever niet naar het beste, het nuttigste of wat het meest is bijgebleven. Daarmee dwing je mensen namelijk om te kiezen en te vergelijken. Dat kost meer denkwerk en haalt de snelheid uit je check-out. Vraag in plaats daarvan naar iets goeds, iets nuttigs of iets dat je bijblijft. Dan kan iedereen meteen een antwoord geven zonder eerst de hele sessie in zijn hoofd te moeten rangschikken.