De starfishmethode met een twist: handige varianten voor je evaluatie
- Gerdine Kruizinga
- 23 dec 2025
- 2 minuten om te lezen
De starfishmethode is een simpele, visuele manier om met een groep te evalueren. Maar je hoeft je er niet door te laten beperken. In deze blog geef ik je een paar varianten, zodat je altijd een passende evaluatievorm bij de hand hebt. Inclusief printables.
De klassieke zeester- of starfishevaluatie kent vijf vaste categorieën: Start, Stop, Continue, More of, Less of. Of, in het Nederlands: Mee beginnen, Mee stoppen, Mee doorgaan, Meer van dit, Minder van dit. De indeling komt van Patrick Kua, die 'm zo bedacht voor retrospectives van scrumteams. Maar ook buiten de IT werkt-ie goed.
Iedere deelnemer vult per categorie iets in op een post-it, waarna je samen bespreekt wat er opvalt. Het zorgt voor structuur, haalt verschillende perspectieven op en maakt het makkelijker om verbeterpunten en successen te benoemen. Niks mis mee. Maar nog beter als je je er je eigen draai aan geeft.
Voor individuele reflectie: de spiegelster
De klassieke starfishvragen kun je ook inzetten als individuele reflectie. Laat iedere deelnemer zijn of haar eigen ster op A4-formaat invullen met persoonlijke antwoorden. Geeltjes zijn hierbij niet nodig. Wat heb jij zelf gedaan of ervaren dat in een van deze categorieën past? Daarna bespreek je de ingevulde sterren in duo’s. Dat zorgt voor verdieping zonder meteen de hele groep erbij te betrekken. Het verlaagt de drempel om eerlijk te zijn.
Voor meer eenvoud: een zeester met drie armen
Arme zeester, deze variant mist twee armen. Maar hij wint aan focus. Voor wie houdt van eenvoud: de driearmige variant gaat terug naar het originele format waar de starfish uit is ontstaan. Soms leidt de vijfdeling tot keuzestress: wat hoort nu waar? Dat is eigenlijk niet zo belangrijk. Het gaat erom wat het gesprek oplevert. Als je iets evalueert dat niet al te complex is, houd het dan simpel. Drie categorieën zijn vaak genoeg: Mee stoppen, Mee doorgaan, Mee beginnen.
In plaats van een driearm kun je dit ook visueel maken met een stoplicht (rood, oranje, groen). Net zo effectief, net wat overzichtelijker. Of gebruik symbolen van een ouderwetse cassettespeler: stop/eject, play, fast forward.
Voor meer diepgang: de emotie-ster
Soms wil je niet alleen weten wat er gebeurde, maar vooral hoe het voelde. De emotie-ster draait om vijf emoties, bijvoorbeeld: Blij, Gefrustreerd, Trots, Nieuwsgierig, Verrast. Laat deelnemers per punt een situatie noemen waarin ze die emotie voelden. Dat levert vaak eerlijkere verhalen op dan ‘gewoon’ evalueren. Je mag best zeggen dat je gefrustreerd raakte van die oneindige vergadersprintjes, of trots was op dat ene creatieve idee dat ineens landde.
Zelf een starfish tekenen voor je volgende evaluatie?
Je hebt geen ingewikkelde sjablonen nodig om met deze werkvorm aan de slag te gaan. Een ster met vijf (of drie) armen is zo getekend, of het nu gewoon strepen zijn of een gestileerde zeester. Schrijf de categorieën tussen de armen, leg een stapel post-its klaar en klaar ben je. Laat je vooral niet tegenhouden door een gebrek aan tekentalent: het gaat om het gesprek, niet om de esthetiek.
Liever iets kant-en-klaars? Ik heb een paar downloadables voor je gemaakt die je zo kunt gebruiken. Handig om te printen of na te tekenen. Je vindt ze hieronder.
