Wij mensen zijn luie denkers. We kiezen de gebaande paden, ook in ons hoofd. Dat helpt niet als je een creatieve oplossing voor een probleem zoekt. Daarom: opwarmers om een vastgeroest brein in 5 minuten in de creatieve stand te zetten.

Je kunt dit alleen doen, of met een groep. Of op de achterbank met je kinderen tijdens een lange autorit. Als ik ze als facilitator inzet, houd ik ze zo klein mogelijk.

Introduceer het als korte opwarmer is en vertel erbij dat snelheid belangrijker is dan kwaliteit. Ik geef zelf graag het eerste voorbeeld (dat is niet sturend, we zijn nog niet bij de inhoud) en voorkom lange stiltes door tempo te houden. Zodra mensen voelen dat het niet goed hoeft, doen ze vaak veel makkelijker mee. Dit zijn tien opwarmers, elk met een voorbeeld.

1. Wat is de vraag?

   In deze oefening staat het antwoord vast en verzint de groep de vragen. Het zet je brein in een compleet andere stand. Doe het op snelheid: in vijf minuten zo veel mogelijk vragen.

   
   

   Schrijf bijvoorbeeld op: 25 centimeter. Vragen kunnen dan zijn: hoelang is een potlood? Hoe breed is een gemiddelde schouder? Hoeveel centimeter groei je als je goed slaapt? Er is geen verkeerd antwoord, want het antwoord staat al vast.

   
   

2. Geef een fout antwoord

   Alle antwoorden mogen, als het maar niet klopt. Bewust fout antwoorden voelt ongemakkelijk, en dat is precies wat je wilt trainen. Het zet het kritische stemmetje in je hoofd even op pauze, dat wat bij creatief denken vaak de grootste rem is.

   
   

   Wat is de hoofdstad van Frankrijk? Lyon. Bordeaux. Texas. De stad waar de beste croissants vandaan komen. Of nergens; Frankrijk heeft geen hoofdstad meer, ze zijn overgestapt op een roulerend systeem. Maar 'koudbloedig' of '5,2' zijn ook foute antwoorden.

3. Twee willekeurige woorden

   Willekeurige combinaties dwingen je brein om verbanden te leggen die er normaal niet zijn. De woorden zelf doen er niet zoveel toe, het gaat om het oefenen met ongerelateerde dingen bij elkaar brengen.

   
   

   Combineer 'paraplu' en 'bibliotheek'. Wat ontstaat er? Een bibliotheek die je beschermt tegen de stortvloed aan informatie. Een paraplu met een ingebouwde boekenplank. Een uitleen-systeem voor paraplu's op regenachtige dagen, gerund door een bibliotheek.

   
   

4. Noem 10 dingen die je kunt doen met...

   De eerste drie antwoorden komen vanzelf. Als je daarna even vastloopt en toch doorduwt, komen de onverwachte ideeën. Die grens opzoeken is het doel van de oefening.

   
   

   Noem 10 dingen die je kunt doen met een tandenborstel. Ermee schilderen, op je rug krabben, de vloer mee vegen, Of juist begraven in een tijdcapsule, aan de muur hangen als kunstwerk, ermee op je neus balanceren.

   
   

5. Omgekeerde brainstorm

   Bedenk zo veel mogelijk manieren om het probleem erger te maken. Ook een goeie voor daadwerkelijke vraagstukken, in plaats van alleen als opwarmer.

   
   

   Hoe zorg je dat niemand ooit meer op tijd komt? Maak de ingang onvindbaar. Stuur de uitnodiging in een taal die niemand spreekt. Zorg dat parkeren onmogelijk is. Plan de vergadering om 4:00 uur 's nachts.

6. Verbeter iets dat al prima werkt

   We zijn geneigd te verbeteren wat kapot is. Deze oefening traint het tegenovergestelde: nieuwsgierig blijven naar wat er nóg beter kan, ook als er niets mis mee is.

   
   

   Hoe maak je een trap spannender? Elke trede speelt een ander muzieknoot. Je kiest zelf hoe steil hij is. Er zit een verrassing op de middelste trede. Hij beweegt. Hij brengt je op een zolder vol kunstschatten.

   
   

7. Slecht idee eerst

   Door expliciet slechte ideeën te bedenken, haal je de druk weg van het goede idee. Dat maakt loskomen makkelijker. Bijkomend voordeel: slechte ideeën zijn vaak grappig, en lachen maakt een groep losser.

   
   

   Verzin drie waardeloze uitvindingen: een paraplu met gaten erin. Een wekker die alleen afgaat als je al wakker bent. Een duikboot voor in een sloot.

   
   

8. Andere doelgroep

   Zodra je de doelgroep verandert, kijk je er met andere ogen naar. Welke aannames maak je normaal? Wat valt er dan weg?

   
   

   Ontwerp een café voor kleuters: de bar is een meter hoog. Je betaalt met knikkers. De koffie is chocolademelk met schuimsnor. Op iedere tafel staat een bak lego.

   
   

9. En toen...

   Eén beginzin, tien richtingen. De eerste paar versies zijn voorspelbaar, daarna moet je het echt ergens anders zoeken. Dat is precies wat je wilt: voorbij het automatische antwoord.

   
   

   Een vrouw opent een deur. Wat gebeurt er daarna? Er staat iemand die ze al jaren niet heeft gezien. De deur geeft toegang tot een kamer die er niet had mogen zijn. Het is haar eigen huis, maar alles staat in spiegelbeeld. Ze stapt naar buiten en het regent naar boven.

10. Haal de kern eruit

    Iets cruciaals weghalen, dwingt je na te denken over toegevoegde waarde. Wat is de kern? Wat is de verpakking? Kan ook met je eigen product of dienst.

    
    

    Hoe werkt een restaurant zonder eten? Je verkoopt de sfeer. Je verhuurt de tafel en het gezelschap. Je serveert herinneringen aan gerechten die mensen ooit hebben gegeten. Je vraagt mensen hun eigen eten mee te nemen.

Denkoefeningen of het echte werk?

Dit soort denkoefeningen zijn vooral bedoeld om je denken op gang te brengen. Werk je aan een vraagstuk met een team, dan kun je die creatieve manier van denken ook veel gerichter inzetten om tot nieuwe en spannendere ideeën te komen. Daarover lees je meer in mijn blog over outside the box denken.